Türkiye Tatil ve Gezi Rehberi | TatilClub.org

GENEL BÄ°LGÄ°LER
1650 metre yüksekliÄŸindeki bir yaylada yer alan AÄŸrı, ismini yanında heybetle görünen daÄŸdan almaktadır. Türkiye’ye en tepeden bakabileceÄŸiniz ve doÄŸuya açılan kapısı AÄŸrı, tarih boyunca çok sayıda kavim ve medeniyete ev sahipliÄŸi yapmıştır. AÄŸrı ili, yazın daÄŸcılık ve doÄŸa yürüyüşüne, kış mevsiminde kayak sporuna elveriÅŸli parkurlara sahip efsanevi dağı ile doÄŸunun turizm merkezleri arasındadır

Nuh’un Gemisinin Ä°zi
Türkiye-Ä°ran transit yoluna 3.5 km. uzaklıkta, AÄŸrı Dağı’nın güneyinde Telçeker ile MeÅŸar köyleri arasında yer alan doÄŸal bir anıttır. Bu anıt gemiye benzer bir siluettedir. BaÅŸta Amerikalı araÅŸtırmacı James Irwin olmak üzere birçok araÅŸtırmacı büyük tufandan sonra Nuh’un gemisinin buraya oturduÄŸu yönündeki iddiaları araÅŸtırmak üzere kutsal geminin kalıntılarını bulmak için 1983 yılından itibaren çalışmalara giriÅŸmiÅŸlerdir. Kültür Bakanlığı gemi kütlesine benzeyen bu jeomorfolojik yapının “Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı” özelliÄŸi taşıması münasebetiyle 1987′de 3657 sayılı kararı ile burayı doÄŸal SÄ°T alanı ilan etmiÅŸtir

MaÄŸaralar
Buz Mağarası: Küçük Ağrı Dağı eteğinin bittiği düzlükte bulunmaktadır. Doğubayazıt-Gürbulak transit yolunda Hallaç köyü yolu sapağına 3 km. mesafededir. Örneğine çok az rastlanılabilecek doğal bir anıt durumundaki mağara toprağın 15-20 m. derinliğinde yer almakta olup 100 m. uzunluğa ve 50 m. genişliğe sahiptir. Mağara içinde insan büyüklüğünde buzdan dikitler yer almakta ve bu dikitler ışık altında farklı renklere bürünmektedir.

Meya MaÄŸaraları: Diyadin’e 15 km. uzaklıkta bulunan, kayaların insan eliyle oyularak barınma, ibadet ve diÄŸer yaÅŸamsal faaliyetlerin gerçekleÅŸtirilmesi amacına yönelik olarak yapılmış maÄŸaralardır. Eski bir yerleÅŸim merkezi olan bu maÄŸaralar bütün olarak ele alındığında adeta bir anıt kent niteliÄŸinde olup, deÄŸiÅŸik inanç ve kültürlerin izlerini taşımaktadırlar. Oldukça geniÅŸ olan maÄŸaralarda kilise ve mezar kalıntıları ve su kanalı bulunmaktadır. Tokluca Kalesi’nden yer altına inen merdivenler aracılığı ile bu maÄŸaranın baÄŸlantısı olduÄŸu düşünülmektedir.

Kaleler
Tokluca Kalesi: Diyadin ilçesine 19 km. mesafede bulunan Tokluca köyünün hemen arkasındaki tepe üzerinde bulunmaktadır. 100-150 m. uzunluÄŸunda bütün bir kaya kütlesi gibi duran kale 2 m. uzunluk ve geniÅŸliÄŸindeki taÅŸlardan yapılmıştır. Kalenin üstünde yer alan 3 m. geniÅŸliÄŸindeki bir giriÅŸ deliÄŸinden 30 basamaklı merdivenle kale içindeki sahanlığa inilmektedir. Bu sahanlıktan üç ayrı yeraltı tüneline açılan giriÅŸ kapıları ve merdivenler bulunmaktadır. Bu tünellerden birine 70 basamaklı, diÄŸerine de 350 basamaklı merdivenle inilmekte olup bu tünellerin Meya MaÄŸaraları’na ulaÅŸmakta kullanıldığı tahmin edilmektedir.
Kan Kalesi: Tutak ilçesinin 15 km. batısında eski adıyla “Kalekule” denilen DönertaÅŸ köyü yakınlarında bulunmaktadır. Hangi tarihte ve kimler tarafından yaptırıldığı bilinmeyen kale “Kale-i Hum” adıyla da bilinmektedir.
DoÄŸubayazıt Kalesi: Eski Beyazıt’ın kuzey doÄŸusundaki Belleburç denilen yerde, kayalar üzerinde, DoÄŸubayazıt’ın 5 km. doÄŸusundadır.
Kaledeki Urartu mezarları ve antik çağlara ait kalıntılar, buranın antik kent olduğunu göstermektedir.
Kaleyi inşa edenler ya da yapım tarihi ile ilgili bir bilgi bulunmamaktadır.
Diyadin Kalesi: Diyadin ilçe merkezinde Murat Nehri kıyısındaki kayalıklarda kurulmuÅŸ olan kale, Evliya Çelebi’nin Seyahatname’sine göre Akkoyunlu Hükümdarı Uzun Hasan’ın oÄŸlu Ziyaüddin tarafından yaptırılmıştır. Gerçekte ise, kullanılan malzemeler ve yapılış tarzı, Urartular tarafından inÅŸa edildiÄŸini göstermektedir. Akkoyunlu, Karakoyunlu ve Osmanlılar döneminde onarım görmüştür.
Havaran Kalesi: Hamur ilçe merkezinde bulunmaktadır. Hamur Deresi’nin üzerindeki kayalıklara kurulmuÅŸtur. Dereden yüksekliÄŸi 100 m. civarındadır. Selçuklu dönemine ait olan kale içinde cami, kalebeyi konağı, deve hanları ile kaleden 400 m. uzaklıkta ve kaleden daha yüksek bir tepe üzerinde gözetleme kulesi bulunmaktadır.
ÅžoÅŸik Kalesi: Hamur ilçesine 35 km. uzaklıkta bulunan Karlıca köyündeki sarp kayalıklar üzerine kurulmuÅŸ bir kaledir. Kalenin ne zaman ve kimler tarafından yaptırıldığı kesin olarak bilinmemekle beraber Evliya Çelebi’nin Seyahatname’sinde kaleden “Azerbaycan Hükümdarı Ziyaüddin tarafından yaptırılmıştır” ÅŸeklinde bahsedilmektedir. Kale içerisinde ibadethane, hamam, gözetleme kulesi, zindanlar ile su kulesi bulunmaktadır. Kale Karakoyunlular zamanında tamir görmüştür.
Kız Kalesi: ÅžoÅŸik Kalesi’nin 2 km. doÄŸusundaki bir tepe üstünde yer alan kalenin ÅžoÅŸik kalebeyinin kızı için yaptırıldığı rivayet edilmektedir.
Küpkıran (Harabe Göl) Kalesi: Ağrı il merkezinin 20 km. doğusunda yer alan Yukarı Küpkıran köyü ile Harabegöl köyü arasında bulunmaktadır. Büyük kesme taşlardan yapılmış mazgallı bir kaledir. Eski ve önemli bir yerleşim yeri olan Harabegöl köyünün depremler ve toprak kaymaları sonucunda batmasıyla oluşan çukura zamanla su dolması nedeniyle köyün yakınında bulanan kaleye bu ad verilmiştir.
Toprakkale: Eleşkirt ilçesinin 14 km. doğusunda Toprakkale köyünde bulunmaktadır. Urartulara ait olan kalenin tapınak ve yerleşim yerleri tamamen yok olmuş, günümüze ancak burç ve duvar kalıntıları kalmıştır.
Anzavur Kalesi: Patnos ilçesinin 2 km. kuzey batısındaki Anzavur Tepesinde bulunan kale, Urartu medeniyetine ait olup M.Ö. 8. yüzyılda yapılmıştır. Kalenin duvarları Urartu Kralı Menua, tapınak kısmı ise İşpuini tarafından inşa ettirilmiştir

Cami, Kümbet ve Kiliseler
Beyazıt Eski Camisi (Cami-i Gevher Digar): Beyazıt Kalesi’nin güney eteÄŸinde Birinci Selim tarafından yaptırıldığı kabul edilen camidir. Caminin yer aldığı vadi yamacı düzeltilerek duvar örülmek suretiyle düz bir platform oluÅŸturulmuÅŸ ve üzerine bina inÅŸa edilmiÅŸtir. Kesme taÅŸtan inÅŸa edilen cami 15×15 m. boyutlarında kare planlı ve tek kubbelidir. Yapıda kahverengi, sarı ve beyaz renkte taÅŸlar karışık bir biçimde kullanılmıştır. Caminin giriÅŸ kapısı, beden duvarları, mihrabı, son cemaat yeri duvar payları, kubbeye geçiÅŸ sistemleri duvarlardaki kemerler, pencereler ve minare estetik bir sadelikte yapılmıştır.
Toprakkale Camisi: Toprakkale köyünde 1684 tarihinde Mirza Bin Adbi PaÅŸa’nın yaptırdığı camidir. Höyüğün güney yamacındadır.
Sürmeli Mehmet Paşa Türbesi: Hamur ilçesi merkezinde olup, Osmanlı döneminde inşa edilmiştir. Beyaz, yumuşak taştan yapılan kümbetin duvarlarında iki sıralı kırmızı taştan kuşak mevcuttur.
Üç Kümbetler: Üç kümbetlerden birisi Patnos ilçesine 2 km. mesafede olan Ziyaret, ikincisi Süphan Dağı eteğindeki Taşkıran, üçüncüsü de Dedeli bucağının Acım köyündedir.
Hamur Kümbeti: Hamur ilçe merkezinin kuzeydoÄŸusunda, AÄŸrı-Van yoluna 300 m. uzaklıktadır. Selçuklu kümbetlerinden ayrı bir mimari tarzda, altı (gövde kısmı) dikdörtgen, üstü balık sırtı biçimindedir. Kümbetin 18. yüzyılda Ä°shak PaÅŸa’nın torunlarından Ä°brahim PaÅŸa tarafından yapıldığı söylenmektedir.
Karagöz Kilisesi: Tutak ilçesinin 26 km. batısındaki Dayıpınarı köyü yakınında kayalar oyulmak suretiyle yapılmış bir yeraltı kilisesidir.
Üç Kilise: E-23 karayolunun hemen güneyinde olan Taşlıcay ilçe merkezine 18 km. uzaklıktaki Taşteker köyündedir.

NE YENÄ°R?
Ağrı yöresinde hayvancılığın büyük çapta olması nedeniyle hayvan ürünleri büyük miktarda kullanılmaktadır. Ağrı zengin bir mutfak kültürüne sahiptir. Saç kavurma en meşhur yemeğidir. Gosteberg buğulama, Abdigör köftesi, Hengel, haşıl, erişte, kuymak, kete, bişi, erdek, hasude, bulgur pilavı, yalancı köfte, ekmek aşı,lalanga, ayran aşı, halise,çiriş ketesi, murtuğa ve ağızyakan ve deveci çorbası gibi yöreye özgü yemekleri vardır.
NE ALINIR?
Ağrı’da küçükbaş hayvancılığın fazla yapılması nedeniyle halıcılık en önemli el sanatıdır. Bunun yanında kilim, kazak, keçe ve çorap gibi el sanatları da vardır.
YAPMADAN DÖNME
Ä°shak PaÅŸa Sarayı’nı görmeden,

DaÄŸcılar için, Türkiye ve Avrupa’nın en yüksek dağı olan AÄŸrı Dağına çıkmadan, (izin almayı unutmayın)

Abdigör Köftesini tatmadan,

Kış ayları için bir kaç çift tiftik eldiven ve çorap almadan …

Dönmeyin